Het traditioneel Christendom als een te krappe schoen

Samenvatting in één zin: Het verhaal van Jezus overstijgt de grenzen van een specifieke religie en is in feite een uiterst persoonlijke, concrete, krachtige en inspirerende uitnodiging aan ieder mens om te gaan leven vanuit liefde. 

Nietzsche: God is dood
In zijn boek ‘De Vrolijke Wetenschap’ vertelt de filosoof Nietzsche het verhaal van de dolle mens die op klaarlichte dag met een aangestoken lamp op een vol marktplein naar God zoekt. Hij roept voortdurend: ‘Ik zoek God! Ik zoek God!’ De mensen die hem zien, verklaren hem voor gek en lachen hem uit: ‘Is hij soms verloren gegaan?’ vroeg de een. ‘Is hij verdwaald als een kind?’ vroeg de ander. ‘Of heeft hij zich verstopt? Is hij bang voor ons? Is hij scheep gegaan? Naar het buitenland vertrokken?’ – Zo riepen en lachten zij door elkaar. De dolle mens sprong midden tussen hen in en doorboorde hen met zijn blikken. ‘Waar God heen is?’ riep hij uit. ‘Dat zal ik jullie zeggen! Wij hebben hem gedood – jullie en ik! Wij allen zijn zijn moordenaars!
De dolle mens vervolgt: ‘Maar hoe hebben wij dit gedaan? Hoe hebben wij de zee kunnen leegdrinken? Wie gaf ons de spons om de horizon uit te vegen? Wat hebben wij gedaan, toen wij deze aarde van haar zon loskoppelden? In welke richting beweegt zij zich nu? In welke richting bewegen wij ons? Weg van alle horizonnen?

Nietzsche stelt in 1882 de vraag: Wat als God inderdaad dood is? Wat als God geen rol van betekenis meer speelt in het dagelijks leven van de mens: wat moet er dan van ons mensen worden? Wat als het ankerpunt God weg is? Wat wanneer het Christelijk geloof verdwijnt? Wat als de kerken veranderen in monumenten of zelfs grafstenen, die alleen nog maar bezocht worden door mensen die weigeren om afscheid te nemen van hun overleden geliefde? ‘Ruiken wij nog niets van de goddelijke ontbinding? – ook goden raken in ontbinding! God is dood! God blijft dood! En wij hebben hem gedood! Hoe zullen wij ons troosten, wij moordenaars? (…) Is niet de grootte van deze daad te groot voor ons? Moeten wij niet zelf goden worden om haar waardig te schijnen?’ (Nietzsche).

We kunnen vandaag de dag niet meer om onze postmoderne identiteit heen. We bepalen zelf ons eigen waarheid. We worden niet langer geforceerd om in God of andermans waarheden te geloven. Mensen kunnen hun leven helemaal zelf vormgeven. We zijn zelf de scheppers (goden) van ons eigen leven. Dit was in de tijd van de Middeleeuwen totaal ondenkbaar: wat iemand er persoonlijk van dacht was toen totaal niet relevant. Maar vanaf ongeveer 1800 vindt er een verandering plaats van God naar agnosticisme, van koningschap naar democratie en van familiair naar individu.

Ongemakkelijke gevoelens bij het Christendom
Mensen hoeven dus niet meer in God te geloven, maar de postmoderne mens kan er natuurlijk wel voor kiezen. Dan kan de vraag: ‘Waarom geloof jij in God?’ als vreemd overkomen: ‘Omdat ik er zelf voor kies natuurlijk!’

Eerlijk gezegd voelt het Christendom mij vaker dan me lief is, als een schoen die ik eigenlijk al ontgroeid ben. Maar omdat andere schoenen me ook niet pasten en ik de kleur van de christelijk schoen nog steeds mooi vond, bleef ik lange tijd maar rondlopen met te krappe schoenen. Ik bezocht kerkdiensten, ik bad, ik bleef de Bijbel lezen, etc.

Eigenlijk kwam ik er altijd wel mee weg, tot de momenten waarop ik geconfronteerd werd met vragen als: ‘Geloof jij in God?’ en ‘Wat geloof jij dan?’ Of nog erger: ‘Ben jij christen?’

Ik voelde bij dit soort vragen altijd een soort ongemakkelijkheid. Een zelfde soort ongemakkelijkheid wanneer ik mensen hoor praten die een zeker geloof in God, in Jezus Christus hebben. En al helemaal wanneer ik deze mensen vanuit deze zekerheid hoor vertellen hoe het leven in elkaar zit. Of anderen veroordelen vanuit dé christelijke ‘waarheid’. Of belijden hoe zondig de mens en de wereld wel niet zijn, hoe prachtig het is dat Jezus voor ons aan het kruis gestorven is, hoe jammer het niet is dat er nog steeds mensen zijn die niet in Jezus geloven, hoe mensen met een andere religie niet in de hemel komen, etc. Op dit soort momenten merk ik weer dat ik de hele tijd met schoenen loop die me niet passen.

Ik heb ook regelmatig op het punt gestaan om het Christendom totaal vaarwel te zeggen. Ik koos bijvoorbeeld voor religiewetenschappen en niet voor theologie. Ik koos voor algemene geestelijke verzorging en niet voor het traject om als protestants geestelijk verzorger aan de slag te gaan. Wellicht komt het door mijn ouders en mijn opvoeding: mijn moeder is katholiek en mijn vader protestants (‘Twee geloven op één kussen, daar slaapt de duivel tussen’). We gingen als gezin de ene week naar de katholieke kerk en de andere week naar de protestantse kerk. Hier kan ik nog uren over doorpraten, maar om een lang verhaal kort te maken: ik heb het Christendom toch nooit losgelaten.

Iets in me, vertelt me namelijk al vanaf mijn jeugd, dat er op een bepaalde manier echt ‘waarheid’ schuilt in dat verhaal van tweeduizend jaar terug. Dit innerlijk weten is blijkbaar zo sterk dat ik van jongs af aan op zoek ben gegaan naar deze waarheid. Het goede nieuws is dat ik inmiddels iets van deze waarheid heb ontdekt. Het slechte nieuws is dat het uiterst persoonlijk is: het is niet in woorden overdraagbaar. In ieder geval niet in directe zin. Het is ook niet te begrijpen. Tenminste: niet in indirecte zin. Het is alleen direct ervaarbaar. En daar komt meditatie om de hoek kijken.

Christelijke meditatie
Het mediteren vindt plaats in een ruimte waar het bij voorkeur rustig is. Je brengt je lichaam ook tot rust. Ontspanning is hierbij een sleutelwoord. Het doel is om je aandacht steeds meer en verder naar binnen toe te keren. Je laat al je gedachten, gevoelens, indrukken van de dag, verwachtingen voor de meditatie los. Zo schep je ruimte voor nieuwe inspiratie. Dit proces van loslaten en ontvangen is in feite ook een soort sterven en opnieuw tot leven komen. Een sterven aan je normale doen en laten, waardoor er nieuw inzicht kan ontstaan. De dolle mens van Nietzsche riep: God is dood! We hebben hem vermoord! Maar als er verdorie toch iets Christelijks is, dan is het de dood én de opstanding!?!

In de bijbel (Johannes 12:24) staat het volgende citaat van Jezus: “Als een graankorrel niet in de aarde terecht komt en vervolgens sterft, blijft het één graankorrel. Maar wanneer de graankorrel sterft draagt hij veel vrucht.”

Volgens mij doelt Jezus niet alleen op de eenmalige gebeurtenis van zijn eigen dood en opstanding ongeveer tweeduizend jaar geleden. Maar op iets dat er binnen ieder mens dient te gebeuren. Binnen jou en mij. Veel mensen wachten op de wederkomst van Jezus. Ik zie het omgekeerd: Jezus wacht op mensen, zodat hij in, via en áls hen opnieuw geboren wordt. We kauwen op de verhalen van Jezus, maar slikken het niet door. Wanneer we het zouden doorslikken, komt het in ons binnenste terecht waar het sterft. Hierdoor kan het opgenomen door ons lichaam en ons lichaam worden. Hetzelfde geldt voor de opname door onze geest. De verhalen over Jezus zijn nooit bedoeld om heel te blijven. Het gaat niet om een rigide, theoretisch, conceptueel geloof in Jezus. Zoals het ook niet gaat om een rigide, exclusieve en almachtige Christelijke religie of kerk. Paradoxaal genoeg zorgt juist het Christelijk ‘geloof’ (en daarmee ook de Christelijke kerk) er vaak voor, dat Jezus niet in, via en áls ons geboren kán worden.

Een manier om te kauwen op de verhalen van Jezus en ze daarna ook daadwerkelijk door te slikken en te verteren, is via meditatie. Het doel van de christelijke variant van meditatie is niets meer of minder dan een levende ervaring die ver uitgaat boven alle conceptuele formuleringen. Desondanks is deze ervaring alles behalve zweverig, omdát het van binnenuit komt. Via je eigen innerlijk. Uiterst persoonlijk. In je directe ervaring. Je voelt van binnenuit de waarheid van datgene wat je gewaarwordt. Een diep, innerlijk weten. Je voelt je gekend, gewaardeerd en gesteund in alle facetten van je leven: je verlangens, passies, talenten, relaties, tekortkomingen, moeilijkheden, verdriet, etc.

“Wij hebben Gods liefde, die in ons is, leren kennen en vertrouwen daarop. God is liefde. Wie in de liefde blijft, blijft in God, en God blijft in hem.” (1 Johannes 4:16)

Het voedsel dat Jezus ons te verteren geeft, komt neer op het besef dat God liefde is. Je kunt dit lezen, zoals in de bovenstaande woorden, maar het gaat er uiteindelijk om dat je de woorden je werkelijk eigen maakt. Dat je de woorden letterlijk en figuurlijk helemaal in je opneemt. Zodat je gedachten, gevoelens en handelingen van binnenuit steeds verder transformeren in de richting van liefde. Wellicht kun je dan op een dag zeggen: “Ik en de liefde zijn één!”

Hartegroet, Joachim
www.geinspireerdleven.nl

Beleef de Kracht van Intimiteit

Mensen die het risico nemen van intimiteit zijn steevast gelukkiger en veel meer authentiek zichzelf. Intimiteit vraagt aan jou om alle houvast op te geven, alle verhullingen en beschermingen te laten vallen, voorbij te gaan aan alle vormen van uitstelgedrag en niet langer buiten jezelf te zoeken. And the truth will set you free!

Intimiteit betekent nabijheid. Ik geloof dat wanneer Jezus zegt: “Het Koninkrijk van God is nabij!”, dat hij wijst op de ultieme intimiteit. Nu. Hier. Altijd…

Eerlijk gezegd, verwar ik zelf regelmatig ‘intimiteit’ met soft gedoe. Maar zeker in mijn relatie met Christa, merk ik dat werkelijke intimiteit vraagt om moed, geduld, kracht en intelligentie (onderscheidingsvermogen). Juist omdat mijn beschermings- en overlevingspatronen zo hardnekkig, angstig, gespannen en sluw zijn.

Eigenlijk snap ik mijn beschermingsmechanisme (ego) wel. De pijn, angst, verdriet, boosheid, schaamte, schuld, etc. die opkomen wanneer ik me kwetsbaar opstel, voelen in eerste instantie niet bijzonder prettig. Een week terug biechtte ik aan Christa op dat ik jaloers was op de hoeveelheid felicitaties die zij op Facebook kreeg voor haar verjaardag. Zelf had ik op mijn eigen verjaardag een paar dagen ervoor ook aardig wat reacties, maar stukken minder dan zij. Ik schaamde me voor mijn jaloezie en was zelfs kwaad op mezelf dat ik het mijn vriendin het niet zou gunnen.

“Vooral zul je een enorm verlangen en bereidheid moeten hebben om liefde te ontvangen en te delen, want anders is de kans klein dat je er werkelijk voor kiest kwetsbaar te zijn.”

Door het met Christa te delen, door het in het licht brengen van mijn schaduwkanten, merkte ik meteen dat mijn lichaam spanning losliet. Dit gaf ruimte waardoor er vervolgens nog een paar diepere lagen naar de oppervlakte konden komen. Op zo’n moment moet ik echt even alle zeilen bijzetten om niet te vervallen in beschuldiging, aanval, kritiek, veroordeling, etc. zowel niet naar mezelf als naar Christa. Dat alle emoties er gewoon mogen zijn. Doorvoeld. Doorleefd. Intiem nabij. Zo ontstaat er ruimte voor compassie naar mezelf in verbinding met mijn vriendin. Doorvoelde liefde. Doorleefde liefde. Echte liefde. Echte intimiteit is ook rauw, doortastend, stevig, krachtig en moedig. Niet alleen de intimiteit met de ander, maar ook met mijn eigen gevoelens.

Jezus is voor mij hét voorbeeld wat betreft doorleefde intimiteit. Radicaal. Te radicaal voor de toenmalige religieuze leiders. Te radicaal voor grote delen van de geschiedenis van het Christendom. Te radicaal voor mensen die vandaag te dag claimen hem te volgen. Want Jezus is zo nabij, dat je eigenlijk niet kunt spreken van afstand of tijd. Zo intiem, dat datgene wat jou en de ander van elkaar afscheidt, wegvalt. Zo waar, dat uiterlijke geboden, regels, morele wetten hun functie verliezen. Zo bevrijdend, dat je vrijwillig en met alle moed, geduld, kracht en intelligentie, bereid bent de confrontatie met de schaduwkanten van jou, de ander en de wereld aan te gaan. Zo herkenbaar, dat Jezus aanvoelt als jouw diepste Zelf.

Amen!

Beleef de Kracht van Onderlinge Verbondenheid

10905998_401380600025230_7453705455650840646_n

Hoe kan het dat zoveel mensen zich ongelukkig voelen? Ondanks de crisis hebben we het economisch en maatschappelijk gezien gewoon goed. Ook ik kan mezelf af en toe flink ongelukkig voelen zonder dat daar ogenschijnlijk een directe aanleiding toe is.

Wat ik dan vaak doe is afleiding zoeken in werk, eten, facebook checken of tv kijken en wachten tot de bui over is. Of ik ga mezelf streng toespreken dat ik me niet zo moet aanstellen.

Op dit soort momenten is het duidelijk dat ik het liefste af ben van mijn gevoel van ongelukkigheid. Het irriteert me ergens ook dat ik me zo ongelukkig voel.

Na een kort, maar wat dieper zelfonderzoek, blijkt dat onder mijn irritatie een gevoel van schaamte zit. Dit heeft volgens mij te maken met onze moderne, individualistische maatschappij waar (on)geluk valt onder iemands eigen verantwoordelijkheid. Tegenwoordig moet iedereen zelf maar zien hoe hij/zij zijn/haar eigen boontjes dopt. Of toch niet?

Soms ben ik namelijk zo verstandig (ja, ik heb zo mijn momenten…) om wat er binnen in mij speelt, te delen met vrienden. Ik heb het geluk van het hebben van vrienden die in staat zijn om echt naar mij te luisteren. Zonder dat ze meteen aankomen met snelle of pasklare antwoorden. Dit stelt mij in staat om ‘mijn’ ongelukkigheid met hen te delen. Zonder daar meteen iets aan te willen veranderen en zonder dat ze me zielig vinden.

Dit delen alleen al, zorgt er voor dat het gevoel van ongelukkigheid minder wordt of zelfs helemaal verdwijnt. Dat komt doordat de mens in essentie een sociaal wezen is. De echte zin van het leven zit in de verbinding die de mens met anderen kan aangaan. Dit komt ultiem tot uiting in het kwetsbaar durven zijn en dat met elkaar te delen. Als bijkomend effect, kan dit paradoxaal genoeg leiden tot een gevoel van geluk, alleen al vanwege deze ervaring van onderlinge verbondenheid.

De kracht van onderlinge verbondenheid kan op talloze manieren ervaren worden. Denk bijvoorbeeld aan het geluk dat ouders voelen voor hun pasgeboren kind. Of aan het begrip ‘teamgeest’ in de sport. Maar ook bijvoorbeeld de liefde van mensen voor hun familie, land, vrienden, geliefde, etc.

In de praktijk blijkt het niet altijd even makkelijk te zijn om de kracht van onderlinge verbondenheid te ervaren. “Kerstmis vier je samen!”, hoorde ik de afgelopen dagen op de radio. Maar zelfs al heb je tientallen mensen om je heen, dan nog kan je je eenzaam voelen wanneer je je niet kwetsbaar durft op te stellen. En zelfs al stel je je kwetsbaar op, dan nog kan je afstandelijkheid voelen wanneer de ander niet in staat is daadwerkelijk ruimte voor jou te bieden. Door bijvoorbeeld te snel te komen met oplossingen en/of door jou vast te zetten in bepaalde positie of gevoel.

Maar ‘iets’ wacht er voortdurend op om als cadeau aan elkaar gegeven te worden. Niet alleen op 25 of 26 december, maar in feite ieder moment in het jaar. ‘Mensen stimuleren om dit ‘iets’ met elkaar te delen,’ is een uitstekende definitie van wat ik met de website www.geinspireerdleven.nl wil bereiken.

Ik wens iedereen in 2015 vele gelukkige kerstdagen!

Joachim Vreeman

Wil je op de hoogte gehouden worden?

* verplicht veld




Beleef de Kracht van Kwetsbaarheid

Een paar weken terug had ik een ervaring die prachtig & krachtig de praktische toepassing illustreert van een Geïnspireerd Leven: 

Wat startte als een creatief gesprek, veranderde voor mij al vrij snel in vrij pijnlijke martelgang. Ik voelde een enorme drang om weg te gaan, te verdwijnen…

In een paar minuten werd ik totaal ontmaskerd. 17 jaar lang voorbereiding en studie, maar op de striemende vragen van Peter over mijn achterliggende visie op Geïnspireerd Leven, had ik geen enkel zinnig antwoord. Terwijl ik steeds verder stilviel, leek de woordenstroom bij hem alleen maar in omvang toe te nemen. Sterker nog: Peter leek ook qua postuur groter en groter te worden. Of werd ik nou steeds kleiner?
Iets in mij kon dit niet langer toestaan! Ik voelde irritatie opkomen, nee… woede! Dit was geen vriend, maar gewoon een enorme klootzak. En dat zou ik hem duidelijk maken ook!

Of…

Misschien was dit juist wel een goed moment om een belangrijk principe uit de Christelijke traditie toe te passen… Het principe van ‘de andere wang toekeren’.
Ik besloot mezelf niet te verdedigen en/of terug te trekken en Peter eenvoudigweg en in alle kwetsbaarheid te vertellen wat er binnen mij allemaal gebeurde: mijn gevoel van onmacht, de radeloosheid, de pijn en vervolgens dus de irritatie en woede.

Maar de worsteling was blijkbaar nog niet helemaal klaar. De keuze om mezelf kwetsbaar op te stellen voelde ergens ook aan als verraad van mezelf. Voordat het eerste woord uit mijn mond kwam, hoorde ik een innerlijke stem die zei: “Je gaat toch niet verliezen van Peter? Dan ben je onderdanig aan hem. Wil je dat? Het enige wat jouw verdomde openheid gaat opleveren is nog meer pijn en verslagenheid.” Eerlijk gezegd, was ik het eigenlijk best wel met deze stem eens. Toch koos ik hier er opnieuw voor om openheid van zaken te geven.

Toen gebeurde er iets moois: ik mocht er gewoon zijn met mijn kwetsbaarheid. De verwachtte volgende klap kwam niet. Sterker nog: tot mijn grote verbazing kwam er een heel waardevol gesprek tot stand. Peter en ik deelden allerlei nieuwe inzichten, onze harten gingen open en we voelden ons allebei een beetje boven onszelf uitstijgen. Of eigenlijk waren we juist meer onszelf geworden. De keuze de andere wang toe te keren, stelde me weer in staat de goede bedoelingen van Peter te zien en transformeerde een hachelijk moment in een waardevolle ervaring die onze vriendschap alleen maar heeft versterkt.

Ik ben heel benieuwd naar jullie ervaringen. Deel het hieronder in de comments in alle kwetsbaarheid… en kracht…

Benieuwd naar de andere principes van Geïnspireerd Leven? Check www.geinspireerdleven.nl voor meer informatie, workshops en andere mogelijkheden op het gebied van inspiratie & zingeving.
Joachim Vreeman